ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ’ਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਘਰ ਖਰੀਦਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਮੌਕਾ ਜਾਂ ਭਰਮ? 5% Deposit Scheme ’ਤੇ ਵੱਡੇ ਸਵਾਲ

ਮੈਲਬਰਨ : ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ first-home buyers ਲਈ ਘਰ ਖਰੀਦਣਾ ਹਰ ਸਾਲ ਹੋਰ ਔਖਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। 2026 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਿਡਨੀ ਵਿੱਚ ਮੀਡਿਅਨ ਹਾਊਸ ਪ੍ਰਾਈਸ ਲਗਭਗ $1.1–1.2 ਮਿਲੀਅਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਮੈਲਬਰਨ ਵਿੱਚ ਇਹ $800,000 ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ। ਐਸੇ ਵਿੱਚ 20% ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ $160,000 ਤੋਂ $240,000 ਤੱਕ ਦੀ ਰਕਮ — ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਅਸੰਭਵ ਵਰਗੀ ਹੈ।

ਇਸ ਪਿੱਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਦੀ 5% Deposit Scheme (Home Guarantee Scheme) ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਕੀਮ ਹੇਠ ਖਰੀਦਦਾਰ ਸਿਰਫ਼ 5% ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਨਾਲ ਘਰ ਖਰੀਦ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ LMI ਨਾ ਦੇਣੀ ਪਵੇ।

ਅੰਕੜੇ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?

  • ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 35,000 places ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
  • ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 100,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਖਰੀਦਦਾਰ ਇਸ ਸਕੀਮ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
  • ਪਰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ first-home buyer ਵਜੋਂ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਇਥੇ ਹੀ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ — ਜੇ ਮੰਗ ਲੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਤਾਂ 35,000 ਜਗ੍ਹਾ ਕਿੰਨੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹਨ?

“ਜਗ੍ਹਾ ਸੀਮਿਤ” — ਅਸਲ ਮਤਲਬ

ਸਕੀਮ ਵਿੱਚ ਸੀਮਿਤ ਕੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਾਕੀ ਯੋਗ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ:

  • ਆਮਦਨ ਸੀਮਾ (income cap) ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
  • ਘਰ ਦੀ ਕੀਮਤ price cap ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।
  • ਬੈਂਕ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਕਰੈਡਿਟ ਜਾਂਚ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

ਕਈ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਕੀਮਤਾਂ price cap ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚਲੀ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਈ ਯੋਗ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵੀ ਸਕੀਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕੀ ਇਹ ਹੱਲ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ?

ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਕੀਮ ਨਾਲ upfront ਖਰਚਾ ਘਟਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਜੇ ਸਪਲਾਈ ਨਹੀਂ ਵਧਦੀ ਅਤੇ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ affordability ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ।

ਇਸ ਲਈ 5% Deposit Scheme ਕਈਆਂ ਲਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਹੈ — ਪਰ ਕੀ ਇਹ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ “housing affordability crisis” ਦਾ ਪੂਰਾ ਹੱਲ ਹੈ? ਇਹ ਸਵਾਲ ਅਜੇ ਵੀ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ।